|
Саламон Юдовін
Я. Мінін
Міхаіл Філіповіч
П. Гуткоўскі
Анатоль Тычына
Г. Змудзінскі
В. Дваркоўскі
А. Ахола-Вало
Язэп Драздовіч
Міхась Сеўрук
Пётр Сергіевіч
Зміцер Крачкоўскі
|
|
Язэп Драздовіч. З фота 1928 г.
Язэп Нарцызавіч Драздовіч. (1 кастрычніка 1888, засц. Пунькі Дзісенскага пав. Віленскай губ. (цяпер Глыбоцкі р-н) — 15 жніўня 1954, Падсвілле; Псеўданімы: Я. Нарцызаў), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу.c
Біяграфія. Нарадзіўся ў сям'і збяднелага шляхціца—арандатара. У два гады застаўся без бацькі, яго і пяцёра братоў выхоўвала маці Юзэфа, неўзабаве сям’я засталася без зямлі і дома. Вучыўся ў прыватнай настаўніцы, пасля ў Віленскуай школе малявання (1906-1908) у прафесара І. Трутнева і мастака Рыбакова.a
У канцы 1910г. прызываецца на вайсковую службу ў Расійскую армію. На працягу двух гадоў служыць у Саратаве. Затым скончыў курсы вайсковых фельшараў, пасля якіх служыць ў амбулаторыі. За гады службы трапляе ў Паволжа і Іркуцк.a
Пачатак 1-й сусветнай вайны сустрэў у дзеючай арміі на заходнім фронце, дзе захварэў на брушны тыфус. Праводзіць два месяцы ў лазарэце, пасля атрымоўвае 7-месячны отпуск, пасля якога зноў вяртаецца на фронт. Пасля сямі год вайсковай службы вяртаецца дадомуa
Пасля звальнення з арміі жыў у родных, сваякоў на Дзісеншчыне ў фальварку Лявонаўка каля в. Германавічы, пасылаў у «Нашу Ніву» допісы пра клопаты хлебаробаў-землякоў.с У 1919г. пераязджае ў Мінск. Працуе там настаўнікам малявання ў сталічнай беларускай вышэйшай жаночай школе, адначасова працуе ілюстратарам у таварыстве беларускага мастацтва. У 1919-1920гг. працуе мастаком–дэкаратарам у Беларускім дзяржаўным тэатры, які ў тыя часы носіць назву "Беларускай хаткі";a у 1919г. арганізаваў культурна-асветніцкае таварыства «Заранка», якое адкрывала школы, аматарскі тэатр, бібліятэку; выкладаў малюнак у беларускай гімназіі і жаночай прагімназіі, супрацоўнічаў з літаратурнымі выдавецтвамі як ілюстратар.с
Пасля вяртання на Дзісеншчыну, якая паводле Рыжскага дагавора 1921г. адышла да Польшчы, у 1921-22гг. спрабаваў арганізаваць на радзіме беларускія школы. У 1924-26гг. выкладаў маляванне ў Глыбоцкай польскай школе, актыўна супрацоўнічаў з Таварыствам беларускай школы. Працаваў у Радашковіцкай беларускай гімназіі імя Ф.Скарыны. У 1926-27гг. супрацоўнічаў у сатырычным часопісе «Маланка». У 1927г. заснаваў мастацкую студыю пры Віленскай беларускай гімназіі. У 1927-29гг. выкладаў маляванне ў беларускай гімназіі ў Навагрудку, вёў работу па зборы экспанатаў для Віленскага беларускага музея.c
У 1931г. падаўся ў вандроўкі па родных мясцінах, зарабляючы маляваннем. У пачатку 1934г. вярнуўся на Дзісеншчыну. Часта бываў у свайго сябра, паэта і агранома Янкі Пачопкі ў Летніках.a
Пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР вучыўся на кароткачасовых настаўніцкіх курсах і ў 1940-41гг. працаваў настаўнікам малявання і батанікі ў Глыбокім і Лужках. Памёр у Падсвільскай бальніцы 15 верасня 1954. Пахаваны на могілках паміж вёскамі Ліпляны і Малыя Давыдкі.с
Творчасць. Першыя з вядомых твораў зроблены у 1907 г. пад уплывам М. Чурлёніса пад час вучобы у Вільні. Працягваў маляваць у час вайсковай службы.a Аформіў вокладкі «Беларускага календара на 1910», кнігі К.Буйло «Курганная кветка» (1914), «Школьнага спеўніка» А.Грыневіча (1920), і інш. У 1916 стварыў скульптуру «Гарыслава» і бюст Ф. Скарыны. Намаляваў серыю графічных краявідаў «Дзісеншчына» з сялянскімі сядзібамі і палеткамі, у канцы 1910 - пач. 1920-х гг. графічныя серыі «Заслаўе», «Старажытная будоўля на Беларусі», «Вежа Празор», «Мінск, Высокае месца», «Месца ўпадзення Нямігі ў Свіслач». Графічныя малюнкі Драздовіча ўпрыгожылі падручнік геаграфіі А.Смоліча. На мяжы 1910—20-х гадоў зрабіў графічныя партрэты полацкіх і смаленскіх князёў і шэраг жывапісных твораў на гістарычныя сюжэты, альбом графікі «Глыбокае». У 2-й пал. 1920-х гадоў стварыў вялякія графічныя серыі (па 14—16 лістоў) «Мір», «Глыбокае», «Навагрудак і навагрудцы», «Крэва», «Ліда», «Гальшаны», «Меднікі», «Трокі», прысвечаныя гарадзішчам, замкам і культавым збудаванням. Пад час вандровак па Дзісеншчыне, Піншчыне рабіў графічныя замалёўкі, збіраў этнаграфічныя матэрыялы для «Беларускага этнаграфічнага слоўніка». У 1927 і 1-й палове 1940-х гг. напісаў некалькі карцін і акварэлей, прысвечаных Скарыне. Вясной і летам 1931 г. стварыў шэраг карцін на касмічныя тэмы. Зімой 1931—1932 гадоў Язэп Драздовіч напісаў працу “Гармонія плянетаў Сонечнае сістэмы”, якую лічыў найбольшым здабыткам усяго свайго жыцьця. У 1934-35 гг. стварыў новыя карціны на касмічныя тэмы.a У 1940—46 гг. вяртаецца да тэмы мінулага беларускага народа. У 1948—1952 гг. напісаў манаграфію “Тэорыя руху ў касмалягічным значэньні” і шматлікія артыкулы на касмічныя тэмы.
(Апошняя рэдакцыя: 25.02.2008)
|
