Аляксандр Тарасевіч (у чарнецтве - Антоній; аўтогр. Alexander Tarasowicz; укр. Олександр Тарасевич; каля 1650, Глуск — паміж 12.06 і 15.08 1727, Кіеў) - выбітны графік 2-й паловы XVII ст. Працаваў у тэхніцы медзярыту (афорту).
Біяграфія. Даволі пашырана меркаванне, што будучы гравёр нарадзіўся (каля 1650 г.) ў Глуску
(зараз раённы цэнтр Магілёўскай вобл.). Падставай таму лічыцца той факт, што мастак у ранні перыяд сваёй творчасці там працаваў, аб чым сведчаць надпісы на яго гравюрах. Беларускаму паходжанню майстра не пярэчыць і яго прозвішча, распаўсюджанае ў цэнтральнай Беларусі.3 (ст.122)В.Ф. Шматаў. "Беларуская кніжная гравюра XVI-XVIII стагоддзяў". Мінск, "Навука і тэхніка", 1984
Верагодным месцам атрымання мастацкай адукацыі даследчыкі лічаць нямецкі горад Аўгсбург
(Баварыя), дзе вучыўся ў славутых Кіліянаў. Аб гэтым яшчэ ў 1858 г. выказаў меркаванне нямецкі мастацтвазнаўца Г. Наглер, адзначаючы падабенства графічнай манеры Тарасевіча да школы Кіліянаў (у прыватнасці да гравюр Барталамея і Філіпа Кіліянаў). Акрамя таго, у асабістай бібліятэцы майстра было шмат аўгсбургскіх выданняў.3 (ст.122)В.Ф. Шматаў. "Беларуская кніжная гравюра XVI-XVIII стагоддзяў". Мінск, "Навука і тэхніка", 1984
Ранні перыяд творчасці гравёра праходзіў у Глуску, што вынікае з подпісу майстра на тытуле кнігі "Rosarium et Officium B. Mariae Virginis..." ("Малітвы і службы Маці Боскай Марыі..."): "Alexander Tarasowicz scuipsit anno 1672w Hlusku" ("Аляксандр Тарасовіч гравіраваў года 1672 у Глуску").3 (ст.122)В.Ф. Шматаў. "Беларуская кніжная гравюра XVI-XVIII стагоддзяў". Мінск, "Навука і тэхніка", 1984
У 1680-я гг мастак пераехаў з Глуска ў Вільню, дзе супрацоўнічаў у друкарні Віленскай езуіцкай акадэміі, якая на працягу XVII ст. была буйнейшым культурным і асветніцкім асяродкам у ВКЛ.2 (ст.224)Лазука Б. А. "Гісторыя беларускага мастацтва" (у двух тамах). Мінск, "Беларусь", 2007
Каля 1688 г. Тарасевіч пакідае Беларусь і Літву і пераезджае ў Кіеў, які толькі што разам з правабярэжнай Украінай адышоў да Маскоўскай дзяржавы. У Кіева-Пячэрскай лаўры ён прыняў чарнецтва і ўзяў новае імя Антоній. Верагоднай прычынай ад'езда мастака, і іншых гравёраў (Л. Тарасевіч, І. Шчырскі і інш.) з радзімы лічыцца узмацненне там ціску езуітаў на праваслаўных.1 (ст.169)Гісторыя беларускага мастацтва (у шасці тамах). Том 2. Мінск, "Навука і тэхніка", 1987 На Украіне ён стаў пачынальнікам школы медзярыту ў лаўрскай друкарні, але ўласных гравюр стварыў усяго некалькі: партрэты палітычнага дзеяча Васілія Галіцына (1690), Мялеція Анціахійскага (1693), адукаванага чарнігаўскага архіепіскапа Лазара Барановіча (1693). З 1705 года Антоній вядомы як намеснік Свенскага манастыра (каля Бранска).blibrary.mogilev.by - Край Магілёўскі: жывапіс, скульптура, графіка
Закончыў А.Тарасевіч свой жыццевы шлях ігуменам Кіева-Пячэрскай лаўры. Па архіўных дакументах удалося даволі дакладна ўстанавіць дату смерці А.Тарасевіча – паміж 12 чэрвеня і 15 жніўня 1727 года.blibrary.mogilev.by - Край Магілёўскі: жывапіс, скульптура, графіка
Пасля яго смерці ва ўласнасць Кіева-Пячэрскай лаўры перайшла бібліятэка А. Тарасевіча, якую, відавочна, мастак прывёз з сабою ў Кіеў з Беларусі (рэестр бібліятэкі быў апублікаваны ў 1901 г.). Сярод шматлікіх альбомаў і атласаў, гравюр з відамі архітэктурных ансамбляў Рыма, Мадрыда, Фларэнцыі, Неапаля, Генуі, Парыжа, ілюстраванай Бібліі, дапаможнікаў для навучання малюнку ў бібліятэцы А. Тарасевіча былі шырока прадстаўлены творы замежных майстроў, пераважна галандскіх і нямецкіх: братоў Кіліянаў, І. Вейгеля, К. Вісхера, К. Гале, М. Кюселя, Е. Вольфа і інш.3 (ст.127)В.Ф. Шматаў. "Беларуская кніжная гравюра XVI-XVIII стагоддзяў". Мінск, "Навука і тэхніка", 1984
Творчасць. Найбольш раннімі з вядомых твораў Тарасевіча з'яўляюцца 40 медзярытаў да згаданай вышэй кнігі "Rosarium...", якія, як сведчаць подпісы, былі створаны ў Глуску. Над гэтым цыклам мастак працаваў, верагодна, каля пяці гадоў - 3 1672, калі быў выкананы тытул кнігі, і да 1677 г., калі яна ўбачыла свет (кніга выдавалася двойчы - у Аўгсбургу і Вільні).3 (ст.123)В.Ф. Шматаў. "Беларуская кніжная гравюра XVI-XVIII стагоддзяў". Мінск, "Навука і тэхніка", 1984
Сорак ілюстрацый кнігі "Rosarium..." дзеляцца на дзве групы: каляндарны цыкл (12 медзярытаў, 6,3 х 9,7 см) і гравюры на евангельскія сюжэты (27 медзярытаў, памеры ў большасці - 16 х 13 см), якія па зместу, стылю і манеры выканання між сабой адрозніваюцца. Калі каляндарны цыкл блізкі да прац П. Брэйгеля і выўначаецца асабістымі назіраннямі народнага жыцця, то ў ілюстрацыях на евангельскі сюжэт адчуваецца веданне рэнесанснага і сучаснага мастаку заходнееўрапейскага жывапісу і графікі.3 (ст.123-125)В.Ф. Шматаў. "Беларуская кніжная гравюра XVI-XVIII стагоддзяў". Мінск, "Навука і тэхніка", 1984
Частка медзярытаў кнігі "Rosarium..." паўтараюцца ў кнізе А.С. Радзівіла "Жыціі святых..." (Вільня, 1693), экзэмпляр якога знаходзіцца ў бібліятэцы Вільнюскага дзяржаўнага універсытэту імя В. Капсукаса.3 (ст.125)В.Ф. Шматаў. "Беларуская кніжная гравюра XVI-XVIII стагоддзяў". Мінск, "Навука і тэхніка", 1984
Верагодна, ілюстрацыі да "Rosarium..." прынеслі мастаку шырокую вядомасць, паколькі кнігі з яго малюнкамі неўзабаве выходзяць у Вільні, Кракаве, Слуцку, Замосці. Акрамя кніжнай ілюстрацыі А. Тарасевіч шмат працаваў у партрэтным жанры.3 (ст.125)В.Ф. Шматаў. "Беларуская кніжная гравюра XVI-XVIII стагоддзяў". Мінск, "Навука і тэхніка", 1984
Вядома, што мецэнатам мастака выступаў маршалак Аляксандр-Гілярый Палубінскі, для якога А. Тарасевіч у 1675 у Глуску выканаў медзярыт "Радаслоўнае дрэва...".3 (ст.127)В.Ф. Шматаў. "Беларуская кніжная гравюра XVI-XVIII стагоддзяў". Мінск, "Навука і тэхніка", 1984
У друкарні Віленскай акадэміі зафіксавана пяць выданняў з яго гравюрамі. Вылучаюцца тытульныя лісты да выданняў "Тры філасофіі..." (1675), "Рацыянальная філасофія..." (1683) і інш. Кніга "Скарбніца святога жыцця..." (1682) утрымлівая 42 медзярыты з адлюстраваннем касцёльнай службы - другі па колькасці цыкл медзярытаў Тарасевіча пасля кнігі "Rosarium...".3 (ст.125)В.Ф. Шматаў. "Беларуская кніжная гравюра XVI-XVIII стагоддзяў". Мінск, "Навука і тэхніка", 1984
А. Тарасевіч супрацоўнічаў таксама са слуцкай друкарняй. Для аднаго з яе выданняў у 1685 г. ён выканаў медзярытны партрэт мінскага харунжага Казіміра Клакоцкага - перакладчыка кнігі Манархія Турэцкага.3 (ст.125)В.Ф. Шматаў. "Беларуская кніжная гравюра XVI-XVIII стагоддзяў". Мінск, "Навука і тэхніка", 1984
Лічыцца, што Тарасевіч стварыў на Беларусі і Літве асобную школу гравюры. Аднак мастак не пакінуў пасля сябе непасрэдных пераймальнікаў. Як і дрэварыты Скарыны, яго працы для паслядоўнікаў засталіся недасягальныя.3 (ст.127)В.Ф. Шматаў. "Беларуская кніжная гравюра XVI-XVIII стагоддзяў". Мінск, "Навука і тэхніка", 1984
