Культавая пластыка малых форм разам з свецкімі ювелірнымі вырабамі складае асноўную частку скульптурных твораў XI-XIII стст., значная колькасць якіх прывозілася з розных рамесніцкіх цэнтраў, напрыклад з Кіева, які меў цесныя сувязі з Візантыяй2 (ст.61). Некаторыя мастацкія вырабы траплялі на тэрыторыю Беларусі непасрэдна з Візантыі,3 (ст.59) а некаторыя вырабляліся мясцовымі майстрамі ў старажытных беларускіх гарадах.2 (ст.61) Пасля захопу Канстанцінопаля крыжакамі ў 1204 г. у гарадах Русі ўзрасла колькасць візантыйскіх майстроў, асабліва ў Кіеве.3 (ст.38)
Асаблівую папулярнасць сярод культавых вырабаў мелі літыя крыжы, абразы, крыжы-энкалпіёны (крыжы, з месцам для захоўвання мошчаў святых). Значную колькасць сярод культавых літых вырабаў складаюць выявы Барыса і Глеба. Вялікі попыт на крыжы і крыжы-энкалпіёны прывёў да ўзнікненне іх масавай вытворчасці і да зніжэнні ях мастацкіх і тэхнічных якасцяў.2 (ст.62)
Вялікую групу твораў дробнай пластыкі, якія таксама мелі культавае прызначэнне, складаюць віслыя пячаткі-булы, якімі карысталіся члены княжацкай сям'і, або духавенства. На пячатках размяшчаліся выявы святых, партрэты уладара, царкоўныя сімвалы. Блізкімі па вырашэнню былі і свінцовыя пломбы, якімі карысталіся ў асяроддзі гандляроў. Меньшыя па памерах, у адрозненне ад пячатак, яны тасама звычайна мелі на адным боку выяву святога-заступніка, на другім - шасці- ці чатырохканцовы крыж, а таксама пачатковыя літары гаспадароў, якім належаў той ці іншы тавар абазначаны пломбамі. Штэмпелі для выканання адбткаў адліваліся з цвёрдых металаў ці сплаваў, а самыя адбіткі рабіліся на паверхні свінцовых пласцін.2 (ст.62-63)
Матэр'ялам для разных вырабаў служылі мяккі камень (часцей сланец з тонкай структурай), косць і дрэва. Разныя абразкі звычайна уяўлялі сабой невялікія па памерах пласцтны ад 4 да 6 см з таўшчынёй ад 0,5 да 0,7 см, якія насілі на шыі ў скураным мяшэчку, на раменьчыку па аднаму ці па некальку, часам уперамешку з пацеркамі. На абразках былі выявы Хрыста, Маці Боскай, апосталаў і асобных святых, шанаваных у той ці іншай мясцовасці.2 (ст.63)
