БЕЛАРУСЬ 
  • ДАВЕДНІК
  • Да артыкулу: "Каменны век"
    Нарвенская культура
    Narvos kultura • Kultura Narva • Нарвская культура
    5 500 - 2 100 г. да н. э.
    Малюнак: http://www.webmasterka.info/wiki/index.php Вострадонны посуд Нарвенскай культуры.
    Малюнак з сайту:
    http://www.webmasterka.info/wiki/index.php

    Археалагiчная культура неаліту ва Усходняй Прыбалтцы і на поўнчы Беларусi. Назва паходзiць ад месца вынаходніцтва на р. Нарва. Вытокі: кундская культура - нарвенская мезалітычная культура. Адметнай асаблiвасцю культуры з'яўляюцца дамешак з тоўчаных ракавін у глінянае цеста пры вытворчасці керамікі і пераважна касцяныя прылады працы. Належала да суполнасці культур грабеньчата-накольчатай керамікі, але вызначалася сярод іх некаторай адасобленасцю.1 (ст.36) На тэрыторыi Беларусi у эпоху неаліту суiснавала адначасова з днепра-данецкай, верхнедняпроўскай і нёманскай культурамі. Крываінскі варыянт Нарвенскай культуры стаў асновай для фарміравання паўночнабеларускай культуры.


    Сфарміравалася на выснове Нарвенскай мезалітычнай культуры. Асноўны занятак насельніцтва - рыбалоўства, марскі промысел, паляванне, збіральніцтва, у канцы неаліту - зямляробства і жывёлагадоўля. Паселішча размяшчаліся па берагах азёр і рэк, у прыватнасці па ўсім Падзвінні, у басейне Віліі, на верхняй Беразіне Прыднястроўскай. Жытлы былі наземныя з вогнішчам і гаспадарчымі ямамі.
          Прылады працы, з-за беднасці мясцовых запасаў крэмню, пераважна вырабляліся з косці і рогу (наканечнікі стрэл, гарпуны, матыкі, долоты, цёслы). Для ранняга этапу характэрны біканічныя наканечнікі стрэл, матыкі з прасвідраванымі адтулінамі, долатападобныя вырабы са скошаным лязом, вострадонныя гаршкі з грабенчатымі расчосамі і дамешкам з тоўчаных ракавін і валакністых раслін.
          Выяўлены упрыгожанні і творы першабытнага мастацтва: касцяныя, рагавыя, драўляныя скульптуркі жывёлаў, вадаплаўных пушак і рыб, падвескі з зубоў жывёл, у западным варыянце - вырабы з янтара.
          У познем неаліце, пераважна пад уплывам суседніх культур, сфарміравалася шэраг лакальных варыянтаў. Паўдневы і паўночны варыянты спынілі своё існаванне з прыходам носьбітаў культуры тыповай грабеньчата-ямкавай керамікі (ад 3-га тысячагоддзя да н.э.). На тэрыторыі Беларусі ўтварыўся крывінскі варыянт Нарвенскай культуры, на падставе якога сфарміравалася паўночнабеларуская культура. Заходні варыянт Нарвенскай культуры існаваў долей і быў адным із складнікаў прыбалтыйскіх народаў.2

    Распаўсюджанне нарвенскай культуры на тэрыторыі Беларусі
    (Крыніцы: карта "Рассяленне неалітычных плямён"1(ст.35); карта "Каменны век на тэрыторыі Беларусі"2(ст.299))
    УМОЎНЫЯ ЗНАКІ
    Помнікі нарвенскай культуры
    Межы нарвенскай культуры

    Археалагічныя помнікі нарвенскай культуры
    Малюнак: antikwar.ru
    Тыповы посуд насельніцтва нарвенскай культуры (рэканструкцыя). Малюнак з сайту www.musicalia.lt
    Малюнак: antikwar.ru
    1-3 — кераміка; 4,5 — каменныя прылады; 6 — выява рыбы; 7,8 — касцяныя прылады.
    Малюнак:
    antikwar.ru


    (Апошняя рэдакцыя: 17.12.2009)

    Літаратура
    1. В. Вяргей, І. Ганецкая, М. Гурын. Гісторыя Беларусі (у шасці тамах) Першы том. Мінск, ВП "Экаперспектыва", 2000.
    2. Археалогія і нумізматыка Беларусі. Энцыклапедыя. Мінск: "Беларуская энцыклапедыя" імя Патруся Броўкі, 1993.
    3. Чарняўскі М. М. Ілюстраваная гісторыя старадаўняй Беларусі: Першабытны перыяд. Мінск: Выд. цэнтр БДУ, 2003.
    Матэр'ялы ў Інтэрнэце
    1. http://ru.wikipedia.org
    2. www.russika.ru/termin.asp?ter=2173