БЕЛАРУСЬ 
  • ДАВЕДНІК
  • Каменны век на тэрыторыi Беларусі
    Культура шарападобных амфар
    Kugelamphorenkultur • Kultura amfor kulistych
    3 000 г. да н. э.
    Амфара з пахавання ля Малых Ёдкавіч Амфара з пахавання ля Малых Ёдкавіч

    Археалагiчная культура познега неаліту ў цэнтральнай і ўсходняй Германіі, Польшчы, Чэхіі, на паўночным усходзе Румыніі, у лесастэпавай частцы Правабярэжнай Украіны, на захадзе Беларусі. Адметнай асаблiвасцю культуры з'яўляюцца амфары шарападобнай формы з вертыкальным венчыкам. Аказала значны уплыў на нёманскую культуру.


    Падзяляліся на групы і варыянты. Асроўны занятак: сельская гаспадарка і паляванне. Наземныя жытлы, слупавай канструкцыі, часам шматкамерныя з каменным або гліняным агнішчам будаваліся на пясчаных берагах рэк.
          Пахаванне індывідуальнае і групавое ажыццяўлялася ў неглыбокіх ямах, абкладзеных каменнымі плітамі або валунамі. У могільных ямах трапляюцца каменныя і касцяныя прылады працы, кераміка, упрыгожанні, асобныя рытуальныя пахаванні жывёл. Месцамі над пахаваннямі насыпалі курганы.
          Апрача шарападобных амфар вырабляліся гаршкі, кубкі, міскі, арнаментаваныя пераважна ў верхняй часцы адбіткамі лінейнага штампа, шнура, насечкамі, наколамі.
          Сярод прылад працы і зюроі - крамнёвыя сякеры-кліны і долаты, касцяныя нажы і долаты, верацёнападобныя наканечнікі стрэл. Для упрыгожанняў характэрны вырабы з бурштыну, фігурныя каменныя пласціны.
          На тэрытрыю Беларусі плямёны культуры праніклі на познім этапе яе развіцця. Найбольш вядоіыя помнікі - Краснасельскі і Малыя Ёдкавічы.

    Распаўсюджанне культуры шарападобных амфар у Цэнтральнай Еўропе
    (Крыніца: карта "Распаўсюджанне плямён культуры шарападобных амфар у Цэнтральнай Еўропе"3(ст.45))
    УМОЎНЫЯ ЗНАКІ
    Межы першапачатковага рассялення
    Межы экспансіі
    Напрамкі экспансіі
    Шляхі пранікнення асобных груп


    Распаўсюджанне культуры шарападобных амфар на тэрыторыі Беларусі
    (Крыніцы: карта "Рассяленне неалітычных плямён"1(ст.35); карта "Каменны век на тэрыторыі Беларусі"2(ст.299))
    УМОЎНЫЯ ЗНАКІ
    Помнікі культуры шарападобных амфар

    Фота: © www.krzemionki.pl
    Жытло носьбітаў культуры шарападобных амфар (рэканструкцыя). Комплекс капальняў у Кшэмёнках (Польшча)
    Фота: ©
    www.krzemionki.pl


    (Апошняя рэдакцыя: 20.12.2008)

    Літаратура
    1. В. Вяргей, І. Ганецкая, М. Гурын. Гісторыя Беларусі (у шасці тамах) Першы том. Мінск, ВП "Экаперспектыва", 2000.
    2. Археалогія і нумізматыка Беларусі. Энцыклапедыя. Мінск: "Беларуская энцыклапедыя" імя Патруся Броўкі, 1993.
    3. Чарняўскі М. М. Ілюстраваная гісторыя старадаўняй Беларусі: Першабытны перыяд. Мінск: Выд. цэнтр БДУ, 2003.
    Матэр'ялы ў Інтэрнэце
    1. www.krzemionki.pl/index.shtml?neovillage
    2. www.archeointernet.pl/kamien_tre.html
    3. www.lce.lublin.pl/archeo/neolit/neolit_3.html